BOZ, Onderwaterschatten in Zeeland

Het wordt weer winter, dus de tijd van graven in het verleden breekt weer aan.
We wisten dat het schip in 1987 voor een gulden via de Domeinen overgegaan was naar een stichting in Zeeland, Behoud Onderwaterschatten Zeeland, kortweg BOZ. Dat is nu 23 jaar geleden, en het wordt tijd daar eens achter aan te gaan voordat er niets meer boven water komt.
Enig zoeken leverde het telefoonnummer op van de voorzitter van de nog steeds bestaande stichting, zij het dat die nu minder actief is.

Dreg IV in de krant

Meggeren en meten

HLS bord

In de afgelopen jaren was er regelmatig een electrische storing geweest. Met de winter voor de deur is het toch wel van belang het schip vorst vrij te houden. En daar is stroom voor nodig.
Dus: de hele installatie nalopen. En wat twijfelachtig en niet meer nodig is, demonteren.
Begonnen met de kabels vanaf de verdeelkasten naar de gebruikers. Daarbij bleek meteen al dat vanaf een verdeelkast wel kabels liepen, maar er niets aan zat. Nou ja niets, een kroonsteentje. En dat de zekeringen er voor nog gewoon in de kast zaten. Dus: met condens en een beetje slingeren Pats de stop door. De niet meer nodige kabels vanaf de verdeelkast weg gehaald, of tenminste vanaf een lasdoos. Dat leverde al meteen een hele berg kabel op. En vastgesteld dat in de verdeelkasten ook niet meer alle onderdelen aanwezig waren die voor een goede  "doorstroming" van het schip moesten zorgen. Muntjes en aluminiumfolie vervangen door passchroeven en "echte" zekeringen.

Echte Dreg-matroos aan boord.

Op zoek naar hoe de boot er uit gezien moet hebben, en hoe de mannen aan boord gewerkt, gekookt en geslapen moeten hebben, is een ooggetuigen verslag een mooie opsteker.
En toevallig bleek er een oud Dregger in de buurt van Groningen te wonen. Welliswaar niet een IV Dregger, maar een I en II Dregboot matroos, die in Nieuw Guinea met de boten gevaren heeft. Dan spreken we dus van eind 50-er begin 60-er jaren, dus het is al even geleden.
Joop Woudsma kwam eind oktober naar de werkhaven, en had versterking van nog twee generaties mee genomen. Er is gekeken, gepraat en er zijn herinneringen uitgewisseld. Duidelijk werd, dat koken en slapen alleen gedaan werd tijdens verplaatsingen over grote afstand. De britsen waren dus niet ingericht op een lang verblijf aan boord. Werd "gewoon" gewerkt, dan sliepen de mannen, uitgezonderd een wacht, aan boord van het moedervaartuig Snellius of Luymes. En koken gebeurde dan wel op de Dreg, maar het was meer de "Tussendemiddag" warme hap, ook toen al vaak een Eenpans maaltijd of soep.

Wat Joop zich met name herinnerde is dat het in de boot onaangenaam warm kon worden. Vooral de machinist in de machinekamer moest hittebestendig zijn. Vandaar wellicht dat die later vervangen is door een hydraulisch systeem en een AFA kabeltelegraaf.

Waterdicht schot machinekamer

In de machinekamer was nu goed zicht gekomen op het voorschot doordat de werkbank er uit was. Dit waterdichte schot had in de loop der jaren welliswaar niet veel, maar toch wel wat veranderingen ondergaan. Kabels waren verlegd, een sonarpot verplaatst, de telegraaf vervangen, het vooronder verbouwd, enzovoort. Daardoor was het schot er niet waterdichter op geworden.
Omdat we nu toch in het vooronder bezig waren, en een van de komende klussen de bekabeling gaat worden, besloten we de betimmering van het schot te verwijderen om beter bij de gaten in het schot te kunnen.

Kapiteinse Annet redt de schot betimmering.

De kapiteinse nam deze taak op zich.

Werkbankje

Druk in het vooronder bezig zijnde met spanten en wrangen, werden we toch wel erg nieuwsgierig hoe het er aan de andere kant van het machinekamer schot uit zou zien. En of dat schot net zo dun geworden is als sommige spanten en wrangen.

BB motor met hydr. unit en er achter het werkbankje

In de machine kamer staan de twee motoren, waar je tussendoor naar voren kan lopen, om zo bij het werkbankje te komen dat tegen het voorschot staat. Het werkbankje staat tussen de twee diesel bunkers, boven de kiel. 

Spanten & Wrangen

WRANG

Dit wordt een beetje een donker bruin verhaal. Voordat de boot in April 2008 het dok in ging, was de vloer van het vooronder er uitgehaald. En daaronder was de roestkever ruim 50 jaar in de weer geweest. In 2008 is schoon gemaakt en opgeruimd voor zover de tijd dat toen toe liet. Maar ook schone gaten zijn gaten, waar wel wat aan gedaan moet worden.
Dus: spanten en wrangen vervangen.

Dreg III in zicht!

Als het weer wat minder wordt en de temperatuur steeds verder daalt, wordt de speurtocht naar het verleden van de Dregboten voortgezet.
Het zo mooi zijn als het 24VDC schema gevonden zou kunnen worden. Ergens in een archief, of bij een van de andere dregboten.
Zo af en toe was er wat boven komen drijven, wat met de Dreg III te maken had. Eerder was al bericht dat het boekje van Ruud Smidt gekocht was,
zie blog: De andere Dreg's, de I, de II en de III

Dreg III voor op het boekje van Ruud Smidt

In het boekje wordt verteld over de avonturen die de Dreg III meegemaakt heeft toen het schip eigendom was van Roel Donker.
Bij Roel, die geen gegevens over de Dreg III meer had, waren we terecht gekomen via een oudgediende van rederij Waterweg in Den Helder.  Roel adviseerde ons bij rederij Waterweg verder navraag te doen, zij hadden de boot en alle bijbehorende papieren van hem overgenomen.

Andere Dreg motoren

Er zijn in 1950 4 Dregboten gebouwd, allemaal met elk 2 motoren. Deze motoren zijn geleverd door de Kromhout Motoren Fabriek te Amsterdam. Kromhout leverde in die tijd meer motoren aan de marine, vooral van het type LS. Dat waren onder licentie van Gardner, Patricroft UK, gebouwde dieselmotoren met directe inspuiting waarvan het ontwerp uit 1930 stamt. Dat klinkt oud, maar op basis van deze motoren zijn tot begin jaren '90 motoren gebouwd, vooral toegepast in autobussen, vrachtwagens en grondverzetmachines. De Gardner motoren waren voor hun tijd erg vooruitstrevend, gegoten aluminium carter, krukastrillingsdemper, overmaatse kleppen, maar vooral ook erg betrouwbaar en vrijwel onverslijtbaar.

De oudste nog rijdende Bristol bus met Gardner 5LW motor.
foto: classicbuses.co.uk

Pompen en Filters

Twee dingen moeten toch eens uitgezocht. Op de motoren zouden weer bronzen koelwater pompen moeten komen in plaats van de elektrische, en de smeeroliefilters moeten maar eens vervangen door een wegwerp model.

Filters:

Filterhuis op SB motor Dreg IV

Filterhuis op motor Kromhout Museum Amsterdam

Bij aankoop zaten er smeeroliefilters in de filterhuizen die uitgewassen moeten worden. Volgens het handboek "Onderhoud Kromhout 6LS" van de marine, kunnen ze tot 3 keer in benzine uitgewassen worden.
Nu is het schip in 1987 door de marine afgestoten, en zitten deze filters er nog in. Het kan zijn dat ze tussentijds vervangen zijn, of uitgewassen, maar ook kan dat ze al 20 jaar de olie proberen te filteren.
Reserve filters waren niet bij het schip, dus op zoek naar een alternatief.

Uitdokken

De verf is droog, aan boord is opgeruimd en alle afsluiters zijn dicht en ingevet. Gereedschap is aan boord gezet of terug naar de wal, en alles wat kan drijven is opgeruimd.

De Dreg klaar voor in het water

Eindelijk kan het schip terug in het water. Dokbaas Koos neemt zijn voorzorgmaatregelen, en langzaam zakt het dok.