Ceremonie

🥂 🥂 🥂 🍾

Als de Marine aan een werf een schip in opdracht geeft, dan zijn er drie dagen die met enig ceremonieel gepaard gaan. De kiellegging, de te water lating en de in dienst stelling. 

De Dregboten zijn in twee stellen van twee kort na elkaar gebouwd. Eerst de I en II, kort daarna de III en IV. Van de Dreg IV weten we de data, we nemen aan dat die, met uitzondering van de in dienst stelling, dezelfde zijn als voor de Dreg III.
Kiellegging 14-12-1949, Te water 21-08-1950, In dienst, 7 dagen na de Dreg III, 25-09-1950.

Van de bouw hadden we e.e.a. terug gevonden, na lang zoeken en met wat geluk. Maar is er van deze ceremonies nog iets terug te vinden? 

We hadden een foto gevonden van de tewater zetting van een Dregboot, en dat was het begin van een speurtocht geworden. Zie https://dregiv.blogspot.com/2025/12/casana.html#more

Het bleek te gaan om de Dreg I of Dreg II. Maar als je één foto vindt, zijn er dan meer??
Die zijn er. We hadden ooit in de bibliotheek van een Canadese universiteit, New Brunswick, een artikel gevonden over de hydrografische dienst in Nederland. En daar stonden foto’s bij van de schepen die men kort na de oorlog in gebruik had. Ook van een Wire drag Tender.
Een Dregboot. 

Een beetje een rare foto. Er wappert een wel erg grote vlag aan de achtermast.
De Dregboten voerden over het algemeen geen vlag, en als ze al eens een vlag voerden, dan was dat aan de vlaggenstok die aan de beting bevestigd werd.
Het frame van de tropentent staat op de boot, maar zonder zeildoek. Terwijl de zich op de achtergrond bevindende bebouwing niet erg tropisch aandoet.
En er staat een man in de stuurhut met een witte boord. Dat kan alleen een Marine officier zijn, zonder pet, of een kantoor medewerker met een hoge positie.
Ook lijkt het of er (nog) geen pennant nummer op de boeg geschilderd is. Wel is er een naambordje te zien in de railing van het achterdek. Wat er op staat kunnen we niet goed lezen. Daar moet Dreg III of Dreg IV op staan. Dat weten we door de positie van de Scheepsbel op het loopbordes van de tropentent, zie https://dregiv.blogspot.com/2026/02/scheepsbel.html#more  

Gevonden in een Canadese bibliotheek,
een tijdschrift uit Monaco. 

Aannemelijk is dat dit een Dregboot is bij de proefvaart of de in dienst stelling.
Graag bekeken we de originele foto om het naambordje te kunnen lezen, welke boot is het? We nemen contact op met de uitgever van de publicatie uit 1952, het tijdschrift bestaat nog steeds. Hele aardige mensen, met begrip voor wat we zoeken. Ze geven ons weinig kans, maar ze gaan kijken. En ze hadden gelijk, uit die tijd is er niets meer, dus ook geen originele foto.

Een schoorsteen en een kerktoren.

Als we op de foto naar de achtergrond kijken, dan vallen een paar dingen op. Er staan een schoorsteen en een kerktoren op. De laatste een beetje verscholen onder de achtermast, maar wel met een typerende torenspits. Als het de proefvaart is, dan kan dat niet ver van de werf in Slikkerveer zijn. Op zoek naar schoorstenen en kerktorens. 

Die vinden we. De schoorsteen is van Houthandel weduwe Boogaerdt en Zoon en de kerktoren van de Kerk aan de Lek, beiden in Krimpen aan de Lek. De overburen van de werf. Al zoekend vinden we een foto van de tewaterlating van Mijnenveger “Grijpskerk”, bij de Groot en van Vliet, voorjaar 1956. Op die foto zien we dezelfde schoorsteen en toren terug. 

Een schoorsteen en een kerktoren.

We kunnen daardoor redelijk reconstrueren vanwaar de foto gemaakt is. Vanaf het uiterste puntje van de werf van de Groot en van Vliet. Het kan dus niet anders, of dit is de proefvaart van een Dregboot op de Maas, najaar 1950. Belangrijk genoeg in ieder geval om een fotograaf uit te nodigen, of werffotograaf Henk Jungheim te vragen zijn fototoestel mee naar het werk te nemen.

Slikkerveer met de werf en aan de overkant Krimpen aan de Lek.

Er is één foto gevonden, dan moeten er vast meer te vinden zijn. Maar onze zoekmogelijkheden zijn uitgeput. Tijd om contact op te nemen met een expert, die toegang heeft tot meer fotomateriaal uit die periode en regio. Met Huib van Vliet, nazaat van een van de werf eigenaren en verbonden aan de Stichting Oud Ridderkerk.
En auteur van het boek over de geschiedenis van de werf. 

Huib neemt de handschoen op. Zoeken kost tijd. Dat moet ook, het moet zorgvuldig gebeuren en het archief bevat een grote hoeveelheid foto’s van verschillende werven die nog gerubriceerd moeten worden. Het levert wat op, er komt iets boven water!!

Nog een foto van een proefvaart. Zelfde boot?

Merkwaardigerwijze niet de foto die we zochten, maar een soortgelijke foto. En met dezelfde schoorsteen en kerktoren op de achtergrond, kennelijk vanaf dezelfde positie genomen. Bij de foto staat aangegeven dat het om de Dreg III zou gaan.
En er komen foto’s boven drijven van Dregboten die tewater gezet worden.

Wie staat daar in de stuurhuis deur?

Op de foto van de proefvaart lijkt het toch wel om dezelfde boot te gaan als op de foto uit “Monaco”. Touw aan mast op zelfde manier opgeschoten, talie van het kraantje zit een slag gedraaid,  weer vier man aan boord, waarvan in de stuurhuisdeur iemand met een witte boord. 

Ir. Sprey bij de tewater lating Mijnenveger Axel, voorjaar ‘56. 

Het is moeilijk te verifiëren, maar qua functie zou de technische directeur van de werf, Ir. Sprey, degene kunnen zijn die in de stuurhuis deur staat. Als hoogste technisch verantwoordelijke bij de afname van het geleverde werk. Ook qua voorkomen zou het kunnen, al is de foto van de varende boot niet erg duidelijk.

HY code als identificatie op de boeg geschilderd, en … 

… scheepsnaam in hout gesneden in de achterrailing.

Voor zwart op wit bewijs welke boot het is, zouden we de code op de boeg moeten kunnen lezen, of beter nog, het naambord in de achterrailing. Beiden zijn echter niet scherp genoeg te krijgen. Ook bij de “Monaco” boot is de naam op het houten bordje niet te lezen.
We weten na enig speuren dat de HY code van de Dreg IV “HY12” is,
en van de Dreg I vermoedelijk HY9, van de II vermoedelijk HY10. 

 

Kan het weer nog uitsluitsel geven? Bij de in dienst stelling van de Dreg III was het mogelijk zonniger maar stond er wel een stevige wind. Bij de Dreg IV was het bewolkt en met wat minder wind. Dat laatste lijkt beter bij de gevonden foto, en de “Monaco” foto, te passen, redelijk vlak water en een grijze lucht.
Op beide foto’s waait de vlag achter de boot aan. Dus of het waait niet erg hard en de vlag wappert in de vaarwind, of de foto’s zijn toch op verschillende dagen gemaakt, “Monaco” met oosten wind, de “gevonden” foto met westen wind. 

Dit was niet de enige foto die opdook. Er waren er nog 4. Niet van een in dienst stelling, maar van twee tewater zettingen. We hadden al een foto van de tewater zetting van de Dreg I of II. Nu komt er een foto bij van vrijwel hetzelfde moment. Beiden met de Casana op de achtergrond, liggend op de reparatie helling. Zie ook: https://dregiv.blogspot.com/2025/12/casana.html#more .

De HY 10 gaat te water, zusje , HY9?, ligt al
met vlag en wimpel naast de bok in het water.

Deze foto hadden we al gevonden, nog net te zien is, naast
de bok ligt de Dregboot die als eerste tewater gezet was.

Naast deze tewater zetting op 15-5-1950, zijn er nu ook foto’s van de tewater zetting op
21-8-1950. Die foto’s zijn in en andere richting genomen. Niet de bok, maar de plek waar de boten gebouw zijn is te zien. Op eerdere foto’s, zie:
 https://dregiv.blogspot.com/2025/08/scheepsbouw.html#more , ligt Bouwnummer  272,
de latere Dreg IV, linksvoor en de latere Dreg III rechtsvoor. Er achter de latere Dreg I en II. Op de nu gevonden foto’s liggen de III en IV op de plek waar de I en II lagen. Kennelijk zijn bij de tewater zetting van de I en II de nog niet water-klare boten een plek opgeschoven om meer ruimte op het werfterrein te kreëren of dichter bij het water te komen.
De bok is een andere als bij de eerder tewater zetting, de constructie van de poten is anders, wat het makkelijker maakt te bepalen dat dit niet de Dreg I en II zijn. 

Dreg III of IV net in de lucht, …

… zwevend boven het water, …

… en bijna in z’n element.

Is vast te stellen welke boot hier in de takels hangt? Dat is lastig, geen naambord, geen opgeschilderde code te zien. Wat wel te zien is, is dat de dreg lier op het achterdek wel aan boord staat, maar een beetje “hop, daar ist’ie”. Niet geplaatst, bijna een kwart slag gedraaid en wat scheef. Ook staan er nog jukken of werk bokken op het achterdek. Op de andere boot, er achter, lijkt die lier wel op de goede plaats te staan op z’n fundament en is het achterdek opgeruimd. Daar is dus minder werk te doen. Dat zou dan de boot kunnen zijn die als eerste in bedrijf gesteld wordt, de Dreg III. Bovendien, op de oude plek, waar de bouw begon, lag de Dreg III rechts voor, dan zou het logisch zijn dat hij nu ook rechts ligt maar wat dichter bij het water.
We gaan er maar van uit dat deze foto’s de tewater zetting laten zien van de Dreg IV.

Toeschouwers bij de tewater zetting.

Op de eerste foto is links onderaan een rij mensen te zien die het gebeuren gade slaan. Helemaal links twee Marine officieren met witte pet, verder naar rechts staan er nog twee. Daartussen een aantal mannen in costuum, waarschijnlijk werfmedewerkers met een hoge en/of belangrijke functie. De belangstelling van de Marine, 4 man,  geeft aan dat het toch een plechtig moment is. Nog onderstreept door het vlagvertoon, de nationale driekleur aan de achtermast en de werf vlag aan de voormast.
Dat lijkt toch verdacht veel op de foto van een ceremonie!

Werf vlag de Groot en van Vliet.

Er is regelmatig contact geweest met Huib van Vliet over foto’s van de Dregboten. En hij heeft bewezen dat er toch weer meer is dan je denkt. Als iemand met interesse in de werf van zijn familie, of een daar gebouwd schip, of een andere bedrijf of werf in Ridderkerk / Slikkerveer, Boele, Dubbelman, dan is Huib bereid te kijken of ook daarvan wat boven water te krijgen is. Neem dan contact op met hem via de stichting “Oud Ridderkerk”.

Fotomateriaal afkomstig van de stichting “Oud Ridderkerk”. De foto van de proefvaart met onderschrift “Wire drag Tender” en het voorblad van de International Hydrographic Review komen uit de bibliotheek van de Universiteit van New Brunswick, CA. Het kaartje is gedownload uit Topotijdreis van het Kadaster. De weergegevens van hoewashetweer.nl.
Speciale dank aan Huib van Vliet voor zijn speurtocht naar de foto’s in het archief van de stichting “Oud Ridderkerk”.