vrijdag 14 november 2025

Werfplaat



Een werfplaat is een beetje het geboorte certificaat van een boot. Niet dat een boot er niet is als ze geen werfplaat heeft, maar zonder werfplaat mist er wel iets essentieels.
Onze Dreg IV had geen werfplaat, slechts een vage contour achter op de stuurhut waar hij ooit gezeten had.

We wisten hoe de werfplaat er uit moest zien. We hadden eerder werfplaten van De Groot en van Vliet gezien, en van de vier Dregboten waren er twee met een werfplaat aan boord, de Dreg I en de Dreg II.
Graag zouden we weer een werfplaat aan boord willen hebben, maar we hadden onze handen nog vol met talloze andere zaken die dringender waren. In de jaren dat we de boot hebben, hebben we wel steeds als we in contact waren met oud Dreg IV gebruikers gevraagd of zij zich konden herinneren of de plaat toen nog aan boord was, en waar hij eventueel zou zijn. Dat leverde niet iets bruikbaars op.

Daar komt op 31 juli verandering in. We krijgen een mailtje uit Vlissingen. De werfplaat was daar nog en had jaren bij een oud medewerker van de Stichting Behoud Onderwaterschatten Zeeland gelegen. Na overlijden vonden andere medewerkers en de nazaten dat de beste plek toch aan boord van de Dreg IV was. Of we iets af konden spreken.
Dus we gaan naar Vlissingen. Dat ligt niet naast Groningen, en er zijn thuis ook allerlei verplichtingen die een reisje plannen niet eenvoudiger maken. Op 14 november lukt het af te spreken. 

Maart '87, schenking Dreg IV aan BOZ te Vlissingen.
 

We waren met Groninger koek naar Vlissingen afgereisd, en werden daar onthaald op Zeeuwse bolussen met koffie. Drie mannen die destijds bij de Dreg IV als archeologisch onderzoek vaartuig betrokken waren geweest en die veel te vertellen hadden.
Twee hadden de boot ooit in Den Helder opgehaald. Dat had de nodige voeten in de zee gehad. Onderweg bleken de accu's van de marine toch wat sleets te zijn. Ze kwamen het goed maken en brachten nieuwe aan boord. Ook waren er nog andere klusjes te doen in de machinekamer die de Zeeuwse bemanning onderweg moest fixen. Dat leverde een wat groezelig uiterlijk op, zo groezelig dat toen ze na gedaan werk een vorkje bij de plaatselijke chinees wilde prikken, deze ze niet in de zaak wilde hebben.
Uiteindelijk zijn ze met twee dagen vertraging in Vlissingen aangekomen. 

De Dreg IV vaart de Zandkreeksluis binnen op weg naar
Vlissingen. Met de werfplaat achter op de stuurhut.

Daar is de boot uitgerust om voor de stichting aan het werk te kunnen. Generatoren, een duikcompressor en een kraan op het achterdek. En er zat een side-scan sonar onder de boot waar veel gebruik van gemaakt is. Maar de resultaten vielen de subsidieverstrekker wat tegen en zo kwam het einde van het gebruik van de boot in 1997 in beeld. 

De Dreg IV in de nieuwe thuishaven ....


.... en meert voor het eerst aan in Vlissingen.

Wat in Vlissingen achter bleef waren foto's, verhalen, verslagen, tekeningen en zelfs een schilderij.
We krijgen van alles mee, een heel stuk unieke geschiedenis van de boot. Meer dan verwacht.

Illustratie voor de stichting gemaakt.

Terug in Groningen de werfplaat achter op de stuurhut geschroefd. Dat past natuurlijk. En staat mooi, te mooi misschien wel. We nemen de plaat toch maar mee naar huis, hij kan wel een opknapbeurt gebruiken.

Terug aan boord.


Bij nadere beschouwing blijkt dat de cijfers van het bouwjaar, de 5 en de 0, niet meegegoten zijn in de plaat. Ze zijn als losse cijfertjes op de plaat geklonken.  Kennelijk werden de platen dus als een serie met oplopende bouwnummers gegoten, waarna ,als een schip gereed kwam, het bouwjaar er op "gemonteerd" werd. Kijkend naar de foto van de werfplaat van de Dreg I lijkt dat daar ook zo gebeurt te zijn. 

De "50" zit wat klungelig op de plaat ...

..... geklonken.


Op de plaat zit verf en lak die hun beste tijd gehad hebben. We willen het graag mooier en beter en halen dat er dus af. Makkelijker gezegd dan gedaan, de lak wil er niet echt af. Het is er bij de letters al deels af, waardoor het brons daar verkleurd is, maar in de randen en kiertjes zit het nog als een huis.

Ontverven en ontlakken.

Uiteindelijk lukt het en halen we met een azijn en zoutoplossing de oxide en dus de ergste vlekken van de plaat. De glans komt wat terug door met een zachte metaalborstel en een glasstift de plaat verder schoon te maken. "Als Nieuw" gaat het niet meer worden, een voorganger is met een staalborstel bezig geweest waardoor el allemaal krasjes in de randen en letters zitten. Maar na 75 jaar mag het er ook wel een beetje "op leeftijd" uit zien. 

Brons.

De rode verf brengen we weer aan, en zetten de plaat in de bijenwas. We weten dat er ook nog zwarte verf op de plaat hoort, als achtergrond van de tekst buiten de rode banier. De plaat is nu zoals we hem kregen en zoals hij te zien is achter op de stuurhut toen de Dreg bij de Marine weg ging. 
Hij is wat ons betreft klaar.